Schuldsanering in Spanje
Wet Tweede Kans (LSO) voor Nederlanders

De Ley de Segunda Oportunidad (LSO) is een Spaanse wet die particulieren en zelfstandigen met onoverkomelijke schulden de mogelijkheid biedt om al hun schulden (of een deel ervan) kwijt te schelden en opnieuw te beginnen. De wet werd in 2015 ingevoerd en in 2022 uitgebreid herzien. Het mechanisme heet EPI (exoneración del pasivo insatisfecho) — letterlijk: kwijtschelding van niet-voldane schulden; de oude benaming BEPI (beneficio de exoneración) stamt uit de regeling van vóór 2022. Na een rechterlijke beslissing is de schuldenaar bevrijd van de kwijtgescholden schulden; de wettelijk uitgezonderde schulden blijven bestaan (art. 489 TRLC).

Ja, als het centrum van uw voornaamste belangen in Spanje ligt (art. 45 TRLC; art. 3 Verordening (EU) 2015/848). Voor particulieren wordt vermoed dat dit de gewone verblijfplaats is, mits die in de zes maanden vóór het verzoek niet naar een andere lidstaat is verplaatst; voor zelfstandigen wordt vermoed dat het de hoofdvestiging van hun activiteit is (termijn: drie maanden). De nationaliteit speelt geen rol. Een Nederlander die op Gran Canaria, Tenerife of een ander Canarisch eiland woont en werkt, kan dus in beginsel gebruikmaken van de LSO. De schulden kunnen zowel Spaans als buitenlands zijn.

De meeste privéschulden kunnen worden kwijtgescholden, waaronder: de restschuld van een hypotheek na executie van het onderpand (art. 492 bis TRLC), persoonlijke leningen en kredieten, schulden aan leveranciers en klanten, schulden aan sociale zekerheid (gedeeltelijk), belastingschulden (gedeeltelijk). Niet kwijtgescholden worden: alimentatie en kinderalimentatie, strafrechtelijke vergoedingen, openbare schulden boven bepaalde drempels (in de herziene wet van 2022) en schulden met een zakelijke zekerheid zoals een hypotheek, voor zover het onderpand ze dekt (art. 489.1.8.º TRLC). De rechter beoordeelt de concrete situatie.

Een gewoon faillissement (concurso de acreedores) is gericht op liquidatie van het vermogen ten behoeve van schuldeisers. De Wet Tweede Kans gaat een stap verder: na het faillissementsproces (en de liquidatie van het beschikbare vermogen) vraagt de schuldenaar om de resterende schulden kwijt te schelden (EPI); sinds 2022 kan dat ook via een betalingsplan zonder voorafgaande liquidatie. Het resultaat is dat de schuldenaar juridisch schuldenvrij begint, ook als de schuldeisers niet volledig zijn betaald. Dit is fundamenteel anders dan het Nederlandse WSNP (schuldsanering natuurlijke personen).

Particulieren (geen bedrijven) en zelfstandigen (autónomos) die: (1) te goeder trouw handelen (buena fe) — geen fraude, geen opzettelijke schuldenvorming, geen verduistering; (2) insolvent zijn: hun opeisbare verplichtingen niet regelmatig kunnen nakomen, of voorzien dat zij dat binnen drie maanden niet meer kunnen (art. 2.3 TRLC); (3) niet te kort geleden al een kwijtschelding hebben gekregen: een nieuw verzoek kan pas 5 jaar na een kwijtschelding met liquidatie, of 2 jaar na een definitieve kwijtschelding via een betalingsplan (art. 488 TRLC). Een voorafgaande minnelijke schikking met schuldeisers (acuerdo extrajudicial de pagos) is niet meer vereist: die fase is met de hervorming van 2022 (Ley 16/2022) afgeschaft. Er geldt geen minimumbedrag voor de schulden.

Niet noodzakelijkerwijs. Dankzij de herziening van 2022 is er een traject met betalingsplan en zonder liquidatie (art. 495 TRLC) waarbij u uw woning kunt behouden als de rechter het betalingsplan goedkeurt; dat plan duurt 3 jaar, of 5 jaar als de eigen woning niet wordt verkocht (art. 497 TRLC). In het klassieke traject (met liquidatie) wordt de woning verkocht als deze overwaarde heeft. Als de woning minder waard is dan de hypotheekschuld, is er geen overwaarde en verliest u de woning sowieso via de hypotheekexecutie, maar de resterende schuld na verkoop wordt kwijtgescholden.

Dit is een complexe situatie. Spanje is bevoegd als het centrum van uw voornaamste belangen er ligt; voor particulieren wordt vermoed dat dit de gewone verblijfplaats is (art. 3 Verordening (EU) 2015/848). Schulden die in Nederland zijn ontstaan (hypotheek, leningen bij Nederlandse banken) vallen dan toch onder de Spaanse procedure. De Spaanse concurso de acreedores staat in bijlage A van die verordening: de opening ervan en de beslissingen over het verloop en de beëindiging worden in Nederland van rechtswege erkend (art. 19 en 32), behoudens de openbare-orde-exceptie (art. 33). De gevolgen van de beëindiging en de rechten van de schuldeisers na afloop worden door het Spaanse recht bepaald (art. 7). Zakelijke rechten van schuldeisers op goederen in een andere lidstaat, zoals een hypotheek op een woning in Nederland, worden door de opening van de procedure niet aangetast (art. 8). Wij analyseren uw specifieke schuldenpositie en de haalbaarheid van een procedure in Spanje.

De Wet Tweede Kans geldt voor de particuliere schuldenaar, niet voor het bedrijf. Als u persoonlijk borg heeft gestaan voor bedrijfsschulden of als zelfstandige (autónomo) actief was, vallen die schulden wel onder de procedure. Het bedrijf zelf volgt een apart faillissementsproces (concurso de acreedores). Wij begeleiden zowel het particuliere als het zakelijke traject.

De procedure verloopt in grote lijnen als volgt: (1) Verzoek bij de rechtbank: sinds de hervorming van 2022 (Ley 16/2022) bestaan de voorafgaande minnelijke schikking (AEP — Acuerdo Extrajudicial de Pagos) en de insolventiebemiddelaar (mediador concursal) niet meer. De procedure begint rechtstreeks met het verzoek tot faillietverklaring (solicitud de concurso); (2) Concurso de acreedores (faillissement): de rechter verklaart het concurso. In de regel benoemt hij daarbij een bewindvoerder (administrador concursal, art. 28 TRLC) en wordt het vermogen in kaart gebracht en te gelde gemaakt; bij een concurso zonder boedel (concurso sin masa) wordt er alleen een benoemd als schuldeisers die ten minste 5 % van de schulden vertegenwoordigen daarom vragen (art. 37 ter TRLC); (3) EPI-verzoek: na de liquidatie, of bij een concurso zonder boedel zonder voorafgaande liquidatie (art. 501 TRLC), vraagt uw advocaat de rechter om de resterende schulden kwijt te schelden. De rechter beoordeelt of u te goeder trouw heeft gehandeld. (4) Vonnis: verleent de rechter de kwijtschelding, dan bent u bevrijd van de kwijtgescholden schulden.

Dat hangt af van de rechtbank en van het gekozen traject. Bij kwijtschelding met liquidatie (of bij een concurso zonder boedel) wordt de kwijtschelding verleend bij de beëindiging van het concurso (art. 501 en 502 TRLC). Kiest u voor het traject met betalingsplan en zonder liquidatie (ingevoerd in 2022), dan wordt de kwijtschelding eerst voorlopig verleend en pas definitief na afloop van het plan, dat in de regel 3 jaar duurt en 5 jaar als de eigen woning niet wordt verkocht of de betalingen van het inkomen afhangen (art. 497, 498 en 500 TRLC). Wij zorgen voor snelle indiening en strakke begeleiding om de procedure zo kort mogelijk te houden.

U heeft onder andere nodig: (1) Volledige lijst van schuldeisers met bedragen en contactgegevens; (2) Belastingaangiften van de afgelopen 3 jaar; (3) Bankafschriften van de afgelopen 12 maanden; (4) Arbeidscontract of bewijs van inkomsten; (5) Eigendomstitels van onroerend goed en voertuigen; (6) Hypotheekoverzichten; (7) NIE en padrón (inschrijving gemeente). Wij begeleiden u bij het samenstellen van het dossier.

Bij ALY Abogados vanaf €999 inclusief IGIC (Canarische btw) — de procureur (procurador) is INBEGREPEN, anders dan bij de meeste kantoren — en tot €4.500 afhankelijk van complexiteit en schuldvolume. Gespreide betaling vanaf €99/maand. Daar komt alleen het wettelijk vastgestelde honorarium van de curator bij, als de rechtbank er een benoemt; particulieren zijn vrijgesteld van griffierechten. Eerste gesprek gratis en vaste offerte vooraf.

De rechterlijke beslissing waarbij de kwijtschelding wordt verleend, bevat een bevel aan de betrokken schuldeisers om de kwijtschelding door te geven aan de kredietinformatiesystemen waaraan zij de wanbetaling hadden gemeld, zodat die hun gegevens bijwerken; u kunt met een afschrift van de beslissing ook zelf om bijwerking vragen (art. 492 ter TRLC). Bij een betalingsplan blijft de kwijtschelding vijf jaar, of de kortere duur van het plan, in het Registro Público Concursal vermeld (art. 495.1 TRLC), en ook de definitieve kwijtschelding wordt daar gepubliceerd (art. 500.3 TRLC). Of en wanneer u daarna weer krediet krijgt, beslist elke kredietverstrekker zelf.

Ja, absoluut. Dat is precies het doel van de Wet Tweede Kans: een nieuwe start. Na het vonnis kunt u zich opnieuw inschrijven als autónomo en een bedrijf starten. Er gelden geen beroepsverboden of beperkingen op uw ondernemingsactiviteiten als gevolg van de schuldsanering (tenzij er een strafrechtelijk vonnis aan ten grondslag ligt).

De kwijtschelding geldt alleen voor schulden die bestonden op het moment van de kwijtschelding. Schulden die daarna ontstaan, zijn niet kwijtgescholden. Als u na de schuldsanering opnieuw in financiële problemen raakt, kunt u pas 5 jaar na een kwijtschelding met liquidatie een nieuw verzoek indienen (2 jaar na een definitieve kwijtschelding via een betalingsplan), en publieke schulden vallen dan niet meer onder de kwijtschelding (art. 488 TRLC). Wij adviseren u ook over financieel budgetbeheer en begeleiding na de procedure.