Erfrecht op de Canarische Eilanden
99,9% Vrijstelling Erfbelasting

Technisch gezien bestaat de Spaanse erfbelasting (Impuesto sobre Sucesiones y Donaciones — ISD) wel, maar de Canarische Eilanden kennen een bonificación (vrijstelling) van 99,9% van de verschuldigde belasting voor de groepen I, II en III (art. 24 ter Decreto Legislativo 1/2009): echtgenoot, afstammelingen, ouders en grootouders, maar ook broers en zussen, ooms en tantes, kinderen van broers of zussen en aanverwanten in de rechte lijn. In de praktijk betalen deze erfgenamen dus bijna geen erfbelasting op de Canarische Eilanden — één van de gunstigste regimes in heel Europa; de aangifte moet wel worden ingediend. Verwanten in de zijlijn vanaf de vierde graad (zoals volle neven en nichten) en niet-verwanten (groep IV) vallen buiten deze bonificación.

Ja, mits de nalatenschap valt onder het Canarische belastingregime. Welke regionale regeling van toepassing is, wordt bepaald door de fiscale woonplaats van de overledene (als deze in Spanje woonde) of door de locatie van het vermogen (als de overledene niet in Spanje woonde); een erfgenaam die niet in Spanje woont, doet aangifte bij de Spaanse staatsbelastingdienst (AEAT). Als de overledene op de Canarische Eilanden woonde, geldt het Canarische regime. Als de overledene niet in Spanje woonde en alleen het vastgoed op de Canarische Eilanden staat, is in principe de staatsregeling van toepassing, maar ook dan kan de bonificación worden gevraagd als het grootste deel (in waarde) van het in Spanje gelegen vermogen zich op de Canarische Eilanden bevindt. Wij analyseren uw specifieke situatie.

Als de overledene niet fiscaal in Spanje woonde, maar Spaans vastgoed bezat, is voor dat vastgoed de Spaanse niet-residentenerfbelasting (staatstarief) van toepassing. Dankzij de uitspraak van het Europees Hof van Justitie van 3 september 2014 (zaak C-127/12) en de wijziging van de Spaanse wet (tweede aanvullende bepaling van Ley 29/1987, sinds Ley 11/2021 voor alle niet-ingezetenen, ook buiten de EU), mogen ook niet-ingezeten erfgenamen de regionale bonificaciones toepassen. Dit betekent dat Nederlandse erfgenamen de 99,9% Canarische vrijstelling ook kunnen claimen voor Canarisch vastgoed van een overledene die niet in Spanje woonde, als het grootste deel (in waarde) van zijn in Spanje gelegen vermogen zich op de Canarische Eilanden bevindt.

Nederland en Spanje hebben geen specifiek belastingverdrag voor erfbelasting. Dubbele belasting wordt vermeden via de nationale regels van elk land: in Nederland worden in het buitenland betaalde erfbelasting over buitenlands vermogen verrekend met de Nederlandse erfbelasting. De 99,9% Canarische vrijstelling zorgt er in de praktijk voor dat weinig tot geen Spaanse erfbelasting wordt betaald, waardoor de verrekening weinig effect heeft.

De erfprocedure in Spanje verloopt als volgt: (1) Overlijdensakte ophalen (een akte uit Spanje of een andere EU-lidstaat heeft geen apostille nodig, Verordening (EU) 2016/1191); (2) NIE aanvragen voor buitenlandse erfgenamen; (3) Certificado de últimas voluntades (verklaring of er een Spaans testament is geregistreerd); (4) Testament ophalen bij notaris of verklaring van erfrecht opstellen (declaración de herederos) als er helemaal geen testament is; (5) Inventaris van de nalatenschap opstellen (activa en passiva); (6) Erfbelastingaangifte (Modelo 650) indienen binnen 6 maanden, en bij vastgoed op stedelijke grond ook de gemeentelijke meerwaardebelasting (plusvalía municipal) bij de gemeente aangeven binnen 6 maanden, verlengbaar tot een jaar (art. 110.2.b Real Decreto Legislativo 2/2004); (7) Notariële erfopvolging (escritura de adjudicación de herencia); (8) Inschrijving onroerend goed op naam erfgenamen; (9) Registratie bij Catastro.

De termijn voor het indienen van de erfbelastingaangifte (Modelo 650) is 6 maanden vanaf de overlijdensdatum. Het is mogelijk om de termijn met nog eens 6 maanden te verlengen (een prorogatieverzoek moet binnen de eerste 5 maanden worden ingediend); over de verlenging is vertragingsrente verschuldigd. Wie zonder verlenging na 6 maanden uit eigen beweging aangifte doet, betaalt een toeslag (recargo) van 1% plus 1% per volle maand vertraging en na 12 maanden 15% plus vertragingsrente (art. 27 Ley General Tributaria). Het is essentieel om tijdig te handelen, ook als de erfenis bestaat uit vastgoed dat nog niet verkocht is.

Als de overledene geen Spaans testament heeft, kunnen er twee situaties zijn: (1) Er bestaat een Nederlands testament: dit kan in Spanje worden gebruikt, maar het moet worden vertaald (beëdigd vertaler), voorzien van apostille, en het toepasselijke recht (Europese Erfrechtverordening, Verordening (EU) 650/2012) moet worden vastgesteld; (2) Er is helemaal geen testament: dan wordt in Spanje een verklaring van erfrecht (declaración de herederos) opgesteld bij de notaris op basis van het toepasselijke recht. Wij adviseren Nederlanders met vermogen in Spanje altijd een aanvullend Spaans testament op te stellen.

Dankzij de Europese Erfrechtverordening (van toepassing in Spanje en Nederland) is het erfrecht van toepassing van het land waar de overledene zijn gewone verblijfplaats had op het moment van overlijden. Een Nederlander die op de Canarische Eilanden woonde: Spaans recht is van toepassing. Een Nederlander die in Nederland woonde maar Spaans vastgoed bezat: Nederlands recht is van toepassing, maar de erfbelasting over het Spaanse vastgoed is Spaans. In het testament kunt u expliciet kiezen voor het recht van uw nationaliteit (optie professio iuris).

Nee. Net als bij vastgoedaankopen kan een notariële volmacht (poder notarial) worden verleend aan een advocaat of vertrouwenspersoon in Spanje. Deze volmacht kan worden opgesteld bij een Spaanse notaris (als u al ter plaatse bent), bij de Spaanse ambassade in Nederland, of bij een Nederlandse notaris met apostille. Wij handelen regelmatig nalatenschappen af via volmacht voor erfgenamen in Nederland.

Niet verplicht, maar sterk aanbevolen als u vastgoed of ander vermogen in Spanje bezit. Voordelen van een Spaans testament: (1) sneller: geen apostille of vertaling nodig bij het afwikkelen van de nalatenschap; (2) duidelijker voor de Spaanse notaris en erfgenamen; (3) mogelijkheid om expliciet het recht van uw nationaliteit (Nederlands recht) te kiezen (professio iuris, art. 22 Verordening (EU) 650/2012); (4) u kunt testamentaire legaten en vruchtgebruikconstructies opnemen die in Spanje gebruikelijk zijn. Kosten: €200–€500 bij een Spaanse notaris.

Ja. Een schenking (donación) van vastgoed is mogelijk. Fiscaal zijn er voor- en nadelen: bij schenking van vastgoed betaalt de begiftigde schenkbelasting (op de Canarische Eilanden ook 99,9% bonificación, maar alleen voor de groepen I en II, dus echtgenoot, afstammelingen, ouders en grootouders, en mits de schenking in een openbare akte wordt vastgelegd; art. 26 sexies Decreto Legislativo 1/2009), en een niet-ingezeten schenker betaalt zelf 19% belasting over de vermogenswinst (art. 25.1.f Real Decreto Legislativo 5/2004) als het pand in waarde is gestegen. Daarnaast betaalt de begiftigde de gemeentelijke meerwaardebelasting (plusvalía municipal) als de grond in waarde is gestegen (art. 106.1.a Real Decreto Legislativo 2/2004). Bij overlijden hoeft de schenker geen vermogenswinst te betalen (step-up in kostprijs). De beste strategie hangt af van uw persoonlijke situatie en de verwachte waardeontwikkeling.

Nuda propiedad is de overdracht van het eigendomsrecht aan de erfgenamen terwijl de ouder het vruchtgebruik (usufructo) voor het leven behoudt. Voordelen: (1) de belasting wordt berekend over de waarde van het bloot eigendom (lager dan volle eigendom), tegen het gemiddelde tarief dat bij de volle waarde hoort (art. 26.a Ley 29/1987); (2) bij overlijden van de vruchtgebruiker groeit het bloot eigendom automatisch aan tot volle eigendom, maar over het vervallen vruchtgebruik wordt dan nog belasting geheven volgens de oorspronkelijke titel (art. 26.c Ley 29/1987), met aangifte binnen 6 maanden; (3) de ouder kan het pand blijven gebruiken of verhuren. Wij ontwerpen successieplannen op maat voor families met Spaans vastgoed.

Ja. In Spanje kunt u een erfenis aanvaarden met het "voordeel van inventaris" (aceptación a beneficio de inventario), waardoor u de nalatenschap aanvaardt maar niet aansprakelijk bent voor schulden boven de waarde van het geërf­de vermogen. U kunt de erfenis ook volledig weigeren (repudio de la herencia). Wij adviseren altijd een volledige inventaris van activa en passiva op te stellen voor aanvaarding, zodat u geen verborgen schulden overneemt.

Een eenvoudige nalatenschap (één pand, één erfgenaam, testament aanwezig) duurt doorgaans 3–6 maanden. Complexere nalatenschappen (meerdere erfgenamen, geen testament, geschil over verdeling, hypotheek op het pand) kunnen 1–2 jaar in beslag nemen. De erfbelastingaangifte moet in elk geval binnen 6 maanden worden ingediend, ook als de volledige afwikkeling nog lopende is.

De kosten bestaan uit: (1) Advocaatkosten: €1.500–€4.000 afhankelijk van complexiteit; (2) Notariskosten: €600–€2.500; (3) Inschrijving in het eigendomsregister (Registro de la Propiedad): €400–€1.500; (4) Erfbelasting: dankzij de 99,9% bonificación doorgaans < €100 voor directe erfgenamen; (5) Vertaling en apostille voor buitenlandse documenten: €200–€800. Totaal: reken op €3.000–€8.000 voor een standaard geval met één onroerend goed.