Erfrecht op de Canarische Eilanden
99,9% Vrijstelling Erfbelasting

Technisch gezien bestaat de Spaanse erfbelasting (Impuesto sobre Sucesiones y Donaciones — ISD) wel, maar de Canarische Eilanden kennen een bonificación (vrijstelling) van 99,9% voor directe erfgenamen (kinderen, echtgenoten, ouders). In de praktijk betalen directe erfgenamen dus bijna geen erfbelasting op de Canarische Eilanden — één van de gunstigste regimes in heel Europa. Neven, nichten en verdere verwanten betalen wel een substantieel bedrag.

Ja, mits de nalatenschap valt onder het Canarische belastingregime. De bevoegde gemeenschap voor erfbelasting wordt bepaald door de fiscale woonplaats van de overledene (als deze in Spanje woonde) of door de locatie van het vermogen (als de overledene niet in Spanje woonde). Als de overledene op de Canarische Eilanden woonde, geldt het Canarische regime. Als alleen het vastgoed op de Canarische Eilanden staat, is in principe het staatstarief van toepassing — maar ook daarvoor kan de bonificación worden gevraagd. Wij analyseren uw specifieke situatie.

Als de overledene niet fiscaal in Spanje woonde, maar Spaans vastgoed bezat, is voor dat vastgoed de Spaanse niet-residentenerfbelasting (staatstarief) van toepassing. Dankzij de uitspraak van het Europees Hof van Justitie (2014) en de wijziging van de Spaanse wet, mogen ook niet-residente EU-erfgenamen de regionale bonificaciones toepassen. Dit betekent dat Nederlandse erfgenamen de 99,9% Canarische vrijstelling ook kunnen claimen voor Canarisch vastgoed van een overledene die niet in Spanje woonde.

Nederland en Spanje hebben geen specifiek belastingverdrag voor erfbelasting. Dubbele belasting wordt vermeden via de nationale regels van elk land: in Nederland worden in het buitenland betaalde erfbelasting over buitenlands vermogen verrekend met de Nederlandse erfbelasting. De 99,9% Canarische vrijstelling zorgt er in de praktijk voor dat weinig tot geen Spaanse erfbelasting wordt betaald, waardoor de verrekening weinig effect heeft.

De erfprocedure in Spanje verloopt als volgt: (1) Overlijdensakte ophalen en apostille laten beglegen; (2) NIE aanvragen voor buitenlandse erfgenamen; (3) Certificado de últimas voluntades (verklaring of er een Spaans testament is geregistreerd); (4) Testament ophalen bij notaris of verklaring van erfrecht opstellen (declaración de herederos) als er geen Spaans testament is; (5) Inventaris van de nalatenschap opstellen (activa en passiva); (6) Erfbelastingaangifte (Modelo 650) indienen binnen 6 maanden; (7) Notariële erfopvolging (escritura de adjudicación de herencia); (8) Inschrijving onroerend goed op naam erfgenamen; (9) Registratie bij Catastro.

De termijn voor het indienen van de erfbelastingaangifte (Modelo 650) is 6 maanden vanaf de overlijdensdatum. Het is mogelijk om de termijn met nog eens 6 maanden te verlengen (een prorogatieverzoek moet binnen de eerste 5 maanden worden ingediend). Na 6 maanden lopen boeterentes op. Het is essentieel om tijdig te handelen, ook als de erfenis bestaat uit vastgoed dat nog niet verkocht is.

Als de overledene geen Spaans testament heeft, kunnen er twee situaties zijn: (1) Er bestaat een Nederlands testament — dit kan in Spanje worden gebruikt, maar het moet worden vertaald (beëdigd vertaler), voorzien van apostille, en het bevoegde recht (Europese Erfrechtverordening 2015) moet worden vastgesteld; (2) Er is helemaal geen testament — dan wordt in Spanje een verklaring van erfrecht (declaración de herederos) opgesteld bij de notaris op basis van het toepasselijke recht. Wij adviseren Nederlanders met vermogen in Spanje altijd een aanvullend Spaans testament op te stellen.

Dankzij de Europese Erfrechtverordening (van toepassing in Spanje en Nederland) is het erfrecht van toepassing van het land waar de overledene zijn gewone verblijfplaats had op het moment van overlijden. Een Nederlander die op de Canarische Eilanden woonde: Spaans recht is van toepassing. Een Nederlander die in Nederland woonde maar Spaans vastgoed bezat: Nederlands recht is van toepassing, maar de erfbelasting over het Spaanse vastgoed is Spaans. In het testament kunt u expliciet kiezen voor het recht van uw nationaliteit (optie professio iuris).

Nee. Net als bij vastgoedaankopen kan een notariële volmacht (poder notarial) worden verleend aan een advocaat of vertrouwenspersoon in Spanje. Deze volmacht kan worden opgesteld bij een Spaanse notaris (als u al ter plaatse bent), bij de Spaanse ambassade in Nederland, of bij een Nederlandse notaris met apostille. Wij handelen regelmatig nalatenschappen af via volmacht voor erfgenamen in Nederland.

Niet verplicht, maar sterk aanbevolen als u vastgoed of ander vermogen in Spanje bezit. Voordelen van een Spaans testament: (1) sneller — geen apostille of vertaling nodig bij het afwikkelen van de nalatenschap; (2) duidelijker voor de Spaanse notaris en erfgenamen; (3) mogelijkheid om Spaans of Nederlands recht expliciet te kiezen (professio iuris); (4) u kunt testamentaire legaten en vruchtgebruikconstructies opnemen die in Spanje gebruikelijk zijn. Kosten: €200–€500 bij een Spaanse notaris.

Ja. Een schenking (donación) van vastgoed is mogelijk. Fiscaal zijn er voor- en nadelen: bij schenking van vastgoed betaalt de begiftigde schenkbelasting (ook 99,9% bonificación voor directe familieleden op de Canarische Eilanden) plus 19% vermogenswinst bij de schenker als het pand in waarde is gestegen. Bij overlijden hoeft de schenker geen vermogenswinst te betalen (step-up in kostprijs). De beste strategie hangt af van uw persoonlijke situatie en de verwachte waardeontwikkeling.

Nuda propiedad is de overdracht van het eigendomsrecht aan de erfgenamen terwijl de ouder het vruchtgebruik (usufructo) voor het leven behoudt. Voordelen: (1) de overdrachtsbelasting wordt berekend over de waarde van het bloot eigendom (lager dan volle eigendom); (2) bij overlijden van de vruchtgebruiker consolideren de erfgenamen automatisch het volle eigendom zonder verdere erfbelasting; (3) de ouder kan het pand blijven gebruiken of verhuren. Wij ontwerpen successieplannen op maat voor families met Spaans vastgoed.

Ja. In Spanje kunt u een erfenis aanvaarden met het "voordeel van inventaris" (aceptación a beneficio de inventario), waardoor u de nalatenschap aanvaardt maar niet aansprakelijk bent voor schulden boven de waarde van het geërf­de vermogen. U kunt de erfenis ook volledig weigeren (repudio de la herencia). Wij adviseren altijd een volledige inventaris van activa en passiva op te stellen voor aanvaarding, zodat u geen verborgen schulden overneemt.

Een eenvoudige nalatenschap (één pand, één erfgenaam, testament aanwezig) duurt doorgaans 3–6 maanden. Complexere nalatenschappen (meerdere erfgenamen, geen testament, geschil over verdeling, hypotheek op het pand) kunnen 1–2 jaar in beslag nemen. De erfbelastingaangifte moet in elk geval binnen 6 maanden worden ingediend, ook als de volledige afwikkeling nog lopende is.

De kosten bestaan uit: (1) Advocaatkosten: €1.500–€4.000 afhankelijk van complexiteit; (2) Notariskosten: €600–€2.500; (3) Kadastrale inschrijving: €400–€1.500; (4) Erfbelasting: dankzij de 99,9% bonificación doorgaans < €100 voor directe erfgenamen; (5) Vertaling en apostille voor buitenlandse documenten: €200–€800. Totaal: reken op €3.000–€8.000 voor een standaard geval met één onroerend goed.